کنکور برای بسیاری از دانشآموزان یکی از مهمترین آزمونهای دوران تحصیل است؛ اما موفقیت در آن فقط به ساعت مطالعه زیاد یا داشتن منابع متعدد بستگی ندارد. چیزی که بیش از هر چیز اهمیت دارد، روش درست مطالعه، برنامهریزی اصولی، استمرار و شناخت نقاط ضعف و قوت است.
ممکن است دانشآموزی روزانه ۱۰ ساعت مطالعه کند اما نتیجه مطلوبی نگیرد، در حالی که دانشآموز دیگری با ۶ یا ۷ ساعت مطالعه مفید، عملکرد بسیار بهتری داشته باشد. تفاوت اصلی در اینجا معمولاً به کیفیت مطالعه و نحوه استفاده از زمان برمیگردد.
در این مقاله قصد داریم یک راهنمای کامل برای مطالعه کنکور ارائه کنیم؛ از برنامهریزی و انتخاب منابع گرفته تا تستزنی، مرور، مدیریت زمان و حفظ انگیزه.
یکی از بزرگترین اشتباهات دانشآموزان این است که بدون برنامه مشخص شروع به درس خواندن میکنند. ممکن است یک روز چند ساعت ریاضی بخوانند، روز بعد فقط شیمی کار کنند و چند روز بعد به دلیل عقبافتادگی سراغ درسهای دیگر بروند.
این روش باعث میشود مطالعه نظم مشخصی نداشته باشد.
یک برنامه خوب باید به شما کمک کند بدانید:
برنامهریزی قرار نیست زندگی شما را سختتر کند؛ بلکه قرار است ذهن شما را از تصمیمگیریهای اضافی آزاد کند.
وقتی از شب قبل بدانید فردا دقیقاً چه کاری باید انجام دهید، انرژی ذهنی بیشتری برای خود مطالعه خواهید داشت.
اگر هنوز مطالعه جدی را شروع نکردهاید، لازم نیست از همان روز اول یک برنامه بسیار سنگین برای خودتان بنویسید.
بهتر است ابتدا شرایط فعلی خود را بررسی کنید.
برای هر درس مشخص کنید:
۱. وضعیت فعلی من چیست؟
مثلاً در ریاضی قوی هستید اما در فیزیک ضعف دارید.
۲. چه مباحثی را بلد هستم؟
لازم نیست تمام مباحث را از ابتدا مطالعه کنید.
۳. چه مباحثی را اصلاً مطالعه نکردهام؟
این مباحث باید در برنامه شما جای مشخصی داشته باشند.
۴. در تستزنی چه عملکردی دارم؟
گاهی دانشآموز تصور میکند یک مبحث را کاملاً بلد است، اما هنگام تست متوجه میشود که نمیتواند از دانستههای خود استفاده کند.
به همین دلیل، ارزیابی اولیه اهمیت زیادی دارد.
برنامه مناسب برای هر دانشآموز متفاوت است. برنامهای که برای یک دانشآموز بسیار خوب است ممکن است برای دانشآموز دیگری کاملاً نامناسب باشد.
با این حال چند اصل کلی وجود دارد.
اگر در حال حاضر روزانه ۴ ساعت مطالعه میکنید، ناگهان برنامه ۱۲ ساعته ننویسید.
این کار معمولاً باعث میشود چند روز اول با فشار زیاد مطالعه کنید و بعد از مدتی خسته شوید و برنامه را کاملاً کنار بگذارید.
بهتر است ساعت مطالعه را بهتدریج افزایش دهید.
مثلاً:
روزهای اول: ۴ تا ۵ ساعت
بعد از چند هفته: ۶ تا ۷ ساعت
و در صورت توانایی: افزایش بیشتر
کیفیت مطالعه از عدد ساعت مطالعه مهمتر است.
هر درس روش مطالعه مخصوص خودش را دارد و نمیتوان همه درسها را دقیقاً به یک روش خواند.
با این حال، یک الگوی کلی میتواند شامل چهار مرحله باشد:
در این مرحله هدف شما فهمیدن مطلب است، نه حفظ کردن سریع آن.
سعی کنید هنگام مطالعه از خودتان سؤال بپرسید:
«چرا این اتفاق افتاد؟»
«این فرمول از کجا آمده؟»
«اگر شرایط مسئله تغییر کند چه اتفاقی میافتد؟»
این نوع مطالعه باعث میشود مطالب عمیقتر در ذهن شما قرار بگیرند.
بعد از یادگیری، باید توانایی استفاده از مطلب را تقویت کنید.
در درسهای محاسباتی، حل تمرین اهمیت بسیار زیادی دارد.
به جای اینکه فقط راهحل را بخوانید، خودتان مسئله را حل کنید.
اگر اشتباه کردید، دلیل اشتباه را بررسی کنید.
تستزدن فقط برای سنجش دانش شما نیست.
تست زدن باعث میشود:
به همین دلیل بهتر است تستزنی را به روزهای نزدیک کنکور موکول نکنید.
یکی از مهمترین قسمتهای مطالعه، مرور است.
اگر مطلبی را امروز مطالعه کنید و دیگر تا چند ماه سراغ آن نروید، احتمال زیادی وجود دارد که بخش قابل توجهی از آن را فراموش کنید.
مرور منظم باعث میشود مطالب در حافظه بلندمدت تثبیت شوند.
یکی از اشتباهات رایج این است که دانشآموز فقط تعداد زیادی تست حل میکند اما تستهای خود را بررسی نمیکند.
در واقع تحلیل تست به اندازه خود تست اهمیت دارد.
فرض کنید از ۲۰ تست، ۱۲ تست را درست زدهاید.
کار شما نباید در همینجا تمام شود.
باید بررسی کنید:
چرا ۸ تست دیگر را اشتباه زدید؟
آیا مفهوم سؤال را نمیدانستید؟
آیا محاسبات اشتباه بود؟
آیا صورت سؤال را درست نخواندید؟
آیا زمان کافی نداشتید؟
آیا بین دو گزینه شک کردید؟
هرکدام از این موارد دلیل متفاوتی دارد و راهحل متفاوتی نیز میخواهد.
یکی از روشهای مفید برای پیشرفت، داشتن یک دفتر یا فایل مخصوص اشتباهات است.
هر تست مهمی که اشتباه میکنید، لازم نیست کامل در دفتر بنویسید.
میتوانید فقط نکته اصلی را ثبت کنید.
مثلاً:
مبحث: تابع
اشتباه: دامنه تابع را درست بررسی نکردم.
نکته: قبل از حل سؤال، محدودیتهای دامنه را مشخص کنم.
این دفتر در زمان مرور بسیار ارزشمند خواهد بود.
یک برنامه مرور میتواند به شکل زیر باشد:
کمی بعد از مطالعه اولیه
چند روز بعد
حدود یک هفته بعد
چند هفته بعد
البته این فاصلهها ثابت نیستند و باید بر اساس میزان تسلط شما تنظیم شوند.
اگر مطلبی را بهراحتی به یاد میآورید، فاصله مرور میتواند بیشتر شود.
اگر مطلبی را سریع فراموش میکنید، باید آن را زودتر مرور کنید.
قرار نیست تمام روز را پشت میز بنشینید.
مغز انسان نمیتواند ساعتهای طولانی بدون استراحت با کیفیت یکسان کار کند.
بنابراین بهتر است مطالعه را به بازههای مشخص تقسیم کنید.
مثلاً:
۷:۳۰ تا ۹:۰۰
مطالعه ریاضی
۹:۰۰ تا ۹:۳۰
استراحت
۹:۳۰ تا ۱۱:۰۰
فیزیک
۱۱:۰۰ تا ۱۱:۳۰
استراحت
۱۱:۳۰ تا ۱۳:۰۰
شیمی
این فقط یک نمونه است و برنامه واقعی باید بر اساس شرایط هر فرد تنظیم شود.
یکی از مشکلات دانشآموزان امروزی، استفاده بیش از حد از موبایل و شبکههای اجتماعی است.
گاهی دانشآموز تصمیم میگیرد فقط پنج دقیقه گوشی خود را بررسی کند، اما همان پنج دقیقه تبدیل به نیم ساعت یا بیشتر میشود.
اگر هنگام مطالعه به گوشی نیاز ندارید، آن را از محل مطالعه دور کنید.
حتی قرار دادن گوشی در اتاق دیگر میتواند تمرکز شما را افزایش دهد.
مطالعه بیشتر همیشه به معنای نتیجه بهتر نیست.
خواب کافی نقش مهمی در یادگیری و تثبیت اطلاعات دارد.
اگر هر شب چند ساعت کمتر از نیاز بدنتان بخوابید، ممکن است در ابتدا احساس کنید زمان بیشتری برای مطالعه دارید، اما کاهش تمرکز و خستگی میتواند کیفیت مطالعه را پایین بیاورد.
بنابراین خواب را بخشی از برنامه مطالعاتی خود بدانید، نه زمانی که از مطالعه کم میشود.
این اتفاق برای تقریباً همه دانشآموزان رخ میدهد.
مشکل اصلی عقب افتادن از برنامه نیست؛ مشکل زمانی شروع میشود که به دلیل عقب افتادن، کل برنامه را رها کنیم.
اگر یک روز نتوانستید برنامه خود را کامل انجام دهید، روز بعد دوباره از برنامه ادامه دهید.
لازم نیست تمام عقبافتادگی را در یک روز جبران کنید.
گاهی تلاش برای جبران حجم بسیار زیاد باعث خستگی و عقبافتادگی بیشتر میشود.
انگیزه همیشه ثابت نیست.
ممکن است بعضی روزها با انرژی زیاد مطالعه کنید و بعضی روزها اصلاً حوصله درس خواندن نداشته باشید.
به همین دلیل نباید موفقیت خود را فقط به انگیزه وابسته کنید.
عادت و نظم از انگیزه مهمتر هستند.
اگر بتوانید حتی در روزهایی که انگیزه کمی دارید، مقدار مشخصی مطالعه کنید، به مرور نظم بسیار قدرتمندی ایجاد خواهید کرد.
هر هفته یک بار وضعیت خود را بررسی کنید.
از خودتان بپرسید:
این بررسی هفتگی باعث میشود برنامه شما همیشه قابل اصلاح باشد.
مقایسه کردن خودتان با سایر دانشآموزان معمولاً کمکی به شما نمیکند.
ممکن است شخص دیگری روزانه ۱۰ ساعت مطالعه کند، اما شرایط زندگی، پایه درسی، منابع و اهداف او با شما متفاوت باشد.
به جای اینکه بپرسید:
«چرا من مثل او نیستم؟»
بهتر است بپرسید:
«آیا من نسبت به ماه گذشته بهتر شدهام؟»
اگر پاسخ مثبت است، در مسیر درستی قرار دارید.
موفقیت در کنکور نتیجه یک روز یا یک هفته مطالعه نیست.
این مسیر به برنامهریزی، مطالعه مستمر، تستزنی، تحلیل اشتباهات، مرور و حفظ تعادل نیاز دارد.
لازم نیست از همان ابتدا بهترین دانشآموز باشید.
کافی است هر روز کمی بهتر از روز قبل عمل کنید.
یک برنامه ساده اما قابل اجرا، بسیار بهتر از یک برنامه فوقالعاده سنگین و غیرواقعی است.
پس اگر میخواهید مطالعه خود را شروع کنید، منتظر روز ایدهآل نباشید.
از همین امروز شروع کنید، برنامهای متناسب با شرایط خودتان بنویسید و قدمبهقدم پیش بروید.
در آکومان تلاش میکنیم با ارائه مطالب آموزشی، نکات مطالعاتی و محتوای کاربردی، مسیر یادگیری و موفقیت تحصیلی را برای دانشآموزان سادهتر و هدفمندتر کنیم.
